Menemen'de kaya mezarlarının bulunduğu alan 1. derece arkeolojik sit ilan edildi

Menemen'in Kır Mahallesi'nde bulunan ve tapulama harici statüsündeki bir arazi, İzmir 2 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu kararıyla 1. derece arkeolojik sit alanı ilan edildi. Karar, 27 Ağustos 2026 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Söz konusu alan, bölgede daha önceden de arkeolojik varlıklarıyla bilinen Kır Mahallesi'nde yer alıyor ve içinde kaya mezarları ile dikdörtgen planlı mezar yapıları bulunuyor. Bu tarihi kalıntıların, koruma kararı alınmadan önce izinsiz kazı girişimleriyle zarar gördüğü belirtiliyor. Bölge kurulunun aldığı yeni karar, alandaki kültürel mirasın daha üst düzeyde bir hukuki koruma şemsiyesine kavuşmasını sağlıyor.

Kararın hukuki dayanağını 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu oluşturuyor. Alanın sit statüsüne alınması süreci, kurulun 11 Mart 2026 tarihli ve 24037 sayılı ilk kararıyla başlatılmıştı. Bu kararın ardından kurul uzmanları tarafından 29 Haziran 2026 tarihinde hazırlanan bilimsel raporlar, tescil sürecine temel oluşturdu ve arazinin 1. derece arkeolojik sit alanı olarak resmen ilan edilmesinin önünü açtı.

1. derece arkeolojik sit statüsü, Türkiye'deki koruma kategorileri arasında en yüksek düzeyde kısıtlama ve koruma öngören sınıflandırma olarak biliniyor; bu statüdeki alanlarda bilimsel amaçlı kazı çalışmaları dışında hiçbir inşai ve fiziki müdahaleye izin verilmiyor. Menemen Kır Mahallesi'nde daha önce tespit edilmiş kültür varlıklarını da kapsayacak şekilde genişletilen bu koruma alanı, kurul kararına ekli 1/2000 ölçekli harita üzerinde net sınırlarıyla belirlendi.

Kararla birlikte, kaya mezarlarının bulunduğu bölgede her türlü kaçak kazı ve tahribatın önüne resmi olarak geçilmesi hedefleniyor. Menemen'in antik dönemlere uzanan yerleşim tarihine ışık tutabilecek bu alanın koruma altına alınması, bölgedeki arkeolojik mirasın gelecek nesillere aktarılması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriliyor.