Çocuklarda sırt ağrısına dikkat: Okul çantasında yüzde 10 kuralı

Yeni eğitim öğretim yılıyla birlikte milyonlarca öğrenci sırtına aldığı çantayla okul yoluna düşerken, uzmanlar bu çantaların ağırlığının ve taşınma şeklinin çocuk sağlığı açısından ciddi bir risk oluşturabileceği konusunda uyarıda bulunuyor. Bilkent Şehir Hastanesi Çocuk Ortopedi Servisi sorumlu hekimi Prof. Dr. Yalçın Turhan, ağır ya da yanlış taşınan okul çantalarının çocuklarda sırt ve omuz ağrılarına, zaman içinde ise duruş bozukluklarına neden olabileceğini söyledi.

Turhan'a göre bir okul çantasının ağırlığı, çocuğun kendi vücut ağırlığının yüzde 10'unu geçmemeli. Bu oranı somutlaştırmak gerekirse, 30 kilogram ağırlığındaki bir çocuk için ideal çanta ağırlığının yaklaşık 3 kilogram civarında kalması gerekiyor. Bazı özel durumlarda bu sınırın en fazla 4,5 kilograma kadar esnetilebileceği belirtiliyor, ancak bunun bir istisna olduğu, kural olmadığı vurgulanıyor. Büyüyen ve gelişimini sürdüren bir çocuğun omurgasının, yetişkin bir omurga kadar yük taşımaya hazır olmadığı gerçeği, bu sınırın neden bu kadar düşük tutulduğunu açıklıyor.

Ağırlığın yanı sıra çantanın nasıl taşındığı da en az ağırlık kadar önem taşıyor. Prof. Dr. Turhan, çantaların mutlaka iki omuz askısı birlikte kullanılarak taşınması gerektiğini, tek omuzda taşımanın vücutta asimetrik bir yük dağılımına yol açtığını belirtiyor. Bu asimetrik yük, omuz ve sırt kaslarında tek taraflı baskı oluşturuyor ve zamanla kas-iskelet sisteminde dengesizliklere zemin hazırlayabiliyor. Bir başka önemli detay ise çantanın vücuda olan mesafesi. Sırttan uzak, sarkık şekilde taşınan bir çanta, omurga üzerindeki kaldıraç etkisini artırarak sırt kaslarının daha fazla zorlanmasına neden oluyor; bu nedenle çantanın sırta mümkün olduğunca yakın konumlandırılması öneriliyor.

Uzun süre çanta taşımak zorunda kalan öğrenciler için ek çözümler de gündeme geliyor. Bel veya göğüs kemeri bulunan çanta modellerinin, yükü sadece omuzlara değil vücudun daha geniş bir bölümüne yayarak taşıma sırasında oluşan baskıyı azaltabileceği belirtiliyor. Buna karşılık tekerlekli çantaların her koşulda ideal bir çözüm olmadığının altı çiziliyor; özellikle merdiven kullanımının yoğun olduğu okul binalarında ya da düzensiz kaldırımlarda bu tip çantaların pratik olmaktan çıkıp taşınması güç bir yüke dönüşebildiği ifade ediliyor.

Uzmanın aktardığı bu bilgiler, ebeveynler ve öğretmenler için çanta seçimi ve okul rutinleri konusunda somut bir çerçeve sunuyor. Çocuğun kilosuna göre çanta ağırlığının kontrol edilmesi, gereksiz eşyaların çantadan çıkarılması, iki omuz askısının birlikte kullanılması ve çantanın sırta yakın taşınması gibi basit önlemlerin, okul döneminde sık karşılaşılan sırt ve omuz şikayetlerinin önüne geçebileceği değerlendiriliyor. Büyüme çağındaki çocukların omurga sağlığının korunması açısından bu tür günlük alışkanlıkların erken yaşta yerleşmesi, ileride ortaya çıkabilecek duruş bozukluklarının önlenmesinde önemli bir rol oynuyor.